Tìm hiểu về nghề chạm khắc đá của Việt Nam

  Khi con người cổ xưa phát triển trí năng, thoát khỏi cuộc sống của loài khỉ vượn, cách nay hơn 30.000 năm, đã biết chế tác nhũng dụng cụ lao động phục vụ cuộc sống bản thân bằng các loại đá. Con người đã hiểu được dùng loại đá nào thích hợp với những dụng cụ nào, kể cả vũ khí để tự vệ.

  Vì vậy, những dụng cụ bằng đá có độ tuổi ngang bằng vói lịch sử của con người. Dù rằng công việc chế tác hình thành khá sớm, bắt nguồn cho công việc sản xuất những dụng cụ bằng đá, chưa có thể trở thành một nghề trong dân gian nước ta. Đá có một thời gian dài, có thể đến hàng vạn năm, công việc chế tác dụng cụ phục vụ đời sống đã bị ngưng trệ, vì thời đại đồ đồng xuất hiện, việc sản xuất những dụng cụ bằng đồng, kể cả binh khí bằng đồng, trong đời sống con người lan rộng và rất phổ biến.

  Mãi đến thời gian gần đây, khi con người có nhu cầu trang trí, khi cuộc sống được văn minh tiến bộ và thịnh vượng, nghệ thuật nhiều ngành đồng loạt phát huy thì nghề chạm khác đá mới trở thành một nghề chính thức trong đời sống con người. Nhưng nghề này bắt nguồn từ một nhu cầuu thiết yếu cho những trường hợp có người qua đời: công việc làm bia mộ. Từ bia mộ, tiến thêm một bước nữa là làm thành quách bằng đá.

 

Nghề chạm khắc đá từ lâu đời và ngày càng trở nên tinh tế hơn

  Khi nghệ thuật phát triển, sự sáng tạo được khuyến khích, nghề chạm khắc mới bước dần đến môi trường chạm khắc hình tượng để trang trí và sau cùng bước qua lãnh vực làm đồ trang sức cho con người.

  Nghệ thuật tạo hình dân gian Việt Nam đã mang đến cuộc sống con người nhiều đồ vật mới mẻ, càng ngày càng mới và nhiều nội dung, hình dạng khác nhau, bao gồm những đồ trang sức, sản phẩm mỹ thuật và các vật thờ. Nhũng nguyên liệu này luôn có sẵn trong thiên nhiên rất phong phú, chẳng những đẹp mắt mà ngày càng được khám phá ra giá trị cao mà có lẽ khai thác mãi chẳng bao giờ hết.

Tùy theo loại đá, người thợ chuyên nghề tạo hình nhũng sản phẩm hữu dụng. Đá cẩm thạch được coi là có giá trị cao, nghệ nhân chạm khác thành những hình tượng mỹ thuật được sử dụng vào đền đài, dinh thự, công viên, những chỗ trang nghiêm mang tính văn hóa, nghệ thuật.

Có ba công đoạn để thực hiện một tác phẩm mỹ thuật bằng đá cẩm thạch:

• Công đoạn đầu là phác thảo, có khi phác thảo trước bằng hình vẽ trên giấy.

• Công đoạn kế tiếp là chạm khắc hình vẽ mất nhiều thời gian bằng sự cần mẫn, kiên trì và tỉ mỉ.

• Công đoạn sau cùng là đánh bóng taọ màu rất tinh xảo, công phu. 

   Ngày xưa, những sản phẩm báng đá được đặt trong chùa chiền, cung điện, đèn đình, lăng miếu gồm có những thú linh như rồng, phượng, rùa, hạc... và những thú lớn như tượng, cọp, sư tử, lân, ở trong các công viên. 

Những làng nghề chạm khắc đá

Nay các sản phẩm bằng đá chạm khắc có nhièu thể loại, kích cỡ phong cách và xu hướng tín ngưỡng, văn hóa như các loại tượng thờ, tượng tường niệm, tượng tôn vinh, tượng thẩm mỹ về phụ nữ đẹp, lực sĩ đẹp, tượng huyền thoại vẻ người liền thân với thú như mỹ nhân ngư, tượng đầu người mình ngựa hay sư tử và kể cả tượng khỏa thân biểu hiện nét thám mỹ trên cơ thể con người; tranh truyền thân, tranh phiên bản và kể cả đồ trang sức đủ mọi giá trị thấp, cao.

 Từ những nhu cầu ngày càng cao đó mà sự hình thành các làng nghề điêu khắc đá cũng ngày càng phát triển và mở rộng hơn chẳng hạn như : Làng nghề Non Nước - Đà Nẵng là 1 điển hình. Điều này còn có tác dụng bảo tồn được văn hóa truyền thống của ông cha ta.